بررسی خاستگاه فرش مکه‌ای شهربابک و نمادهای نهفته در آن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناسی ارشد و مدرس گروه فرش دانشکده هنر و معماری دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

طرح‌ها و نقوش مورد استفاده در فرش دستباف خصوصاً فرش‌های عشایری و روستایی، اگر چه به صورت ذهنی و سینه به سینه از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شوند، اما حاوی مفاهیم، روایات و چه بسا رازهایی هستند که بافنده با برداشت از محیط اطراف در پس این نقش‌مایه‌ها پنهان نموده است.
در این میان گاهی این مفاهیم، نمادها و روایات چنان از یاد رفته‌اند که حتی بافنده‌ای که امروزه آنها را می‌بافد نیز در اکثر موارد از این روایت و یا نماد پنهان در پس این طرح‌ها آگاه نمی‌باشد. بی‌تردید از جمله پژوهش‌های لازم و ضروری فرش نیز بیرون کشیدن همین نمادها و رازها از دل این نقوش است. طرح مکه‌ای شهربابک به لحاظ نمادشناسی طرح  دارای چه ویژگی هایی است؟ بافنده با استفاده از نقوش سنتی ومقدس ونمادین خود این طرح را بر روی دستبافته خود پیاده نموده وسعی کرده تا با استفاده از نقوش هندسی ونمادین خود بجای استفاده مستقیم از تصویر انسانها همان فضای طواف به دور خانه خدا را به تصویر بکشد وهمچنین در استفاده از رنگها نیز با شناختی که از رنگهای نمادین ومقدس داشته آن را اجرا نماید. روش تحقیق از نوع توصیفی بوده و گرد آوری اطلاعات  به روش  میدانی و کتابخانه‌ای است. در مورد این فرش تا کنون تحقیق مستقل و جامعی صورت نگرفته و فقط  حشمتی رضوی (1387)، در کتاب «تاریخ فرش» به ذکر نام این فرش با عنوان نمونه‌ای ازطرح‌های فرش افشاری منطقه اکتفا کرده است. همچنین چیت‌سازیان (1387) در مورد هور شریعتمدار و خاستگاه آن که به احتمال زیاد مشترک با فرش مکه‌ای می‌باشد مقاله‌ای ارائه داده است.

کلیدواژه‌ها